Trong dòng chảy của năm Phụng vụ, Hội Thánh Công Giáo sắp xếp các mùa Phụng vụ như những chặng đường thiêng liêng giúp người Kitô hữu từng bước tiến sâu hơn vào mầu nhiệm và cuộc đời của Đức Kitô. Qua từng mùa Phụng vụ, con người không chỉ được mời gọi kết hiệp mật thiết hơn với Thiên Chúa, mà còn dần dần khám phá sâu xa hơn lòng thương xót của Ngài, được tỏ lộ nơi Người Con Chí Thánh là Đức Giêsu Kitô. Chính nơi Người, chúng ta đặt trọn niềm hy vọng, niềm tin và cả ý nghĩa của cuộc đời mình. Trong bối cảnh đó, mùa Chay là thời gian mà con người được dẫn vào một kinh nghiệm sâu xa hơn về tình yêu của Thiên Chúa, “một tình yêu dám hiến trao chính mạng sống mình cho người mình yêu”[1].
Sứ điệp Mùa Chay năm 2026 mà Đức Thánh Cha Lêô XIV công bố không chỉ mang chiều kích Thần học hay Phụng vụ, nhưng còn là một lời mời gọi hoán cải thiết thực. Hoán cải, theo nghĩa sâu xa của nó, không đơn thuần là việc quay nhìn lại quá khứ với tâm trạng buồn bã hay hối tiếc, rồi sau đó lại tiếp tục lặp lại những thói quen cũ. Trái lại, đó trước hết là một hành vi dừng lại để con người nhận diện lại chính mình, nhận ra bản chất đích thực của đời sống và từ đó can đảm bước sang một con đường mới — con đường tốt lành hơn, thánh thiện hơn và ngày càng trở nên giống Đức Kitô hơn.
Qua sứ điệp ấy, Đức Thánh Cha mời gọi các tín hữu không chỉ hoán cải nơi những biểu hiện bên ngoài, nhưng còn trong chính những điều nhỏ bé của đời sống thường ngày. Chính những điều tưởng chừng rất nhỏ ấy lại có thể gây tổn thương sâu xa trong các tương quan giữa con người với nhau. Ngài nhắc đến những thực tại rất cụ thể: “những lời nói cay nghiệt, những xét đoán vội vàng, việc nói xấu người vắng mặt không thể tự bảo vệ mình, và những lời vu khống”. Thay vào đó, con người được mời gọi học cách cân nhắc lời nói và nuôi dưỡng sự hiền hòa trong gia đình, giữa bạn bè, nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong các cuộc tranh luận, trên các phương tiện truyền thông, cũng như trong chính các cộng đoàn Kitô hữu”[2]. Khi con người biết thanh luyện lời nói của mình, những lời thù hận sẽ dần nhường chỗ cho những lời mang lại hy vọng và bình an. Lời mời gọi ấy nhắc nhở rằng hành trình hoán cải không thể dừng lại ở việc nhận ra những khuyết điểm của bản thân, nhưng còn đòi hỏi một bước đi tích cực hơn: thay thế điều xấu bằng điều thiện và điều chỉnh hướng đi của đời mình theo một chiều kích thánh thiện hơn.
Trong chiều kích ấy, mỗi người Kitô hữu được mời gọi bước theo gương của anh mù Bartimê[3] mà Tin Mừng theo thánh Máccô thuật lại, và gần gũi hơn nữa là kinh nghiệm của thánh Phanxicô Assisi. Khi gặp được Đức Giêsu, nguồn sống đích thực của đời mình, con người cần can đảm từ bỏ những gì đang trói buộc và cản trở mình tiến đến với Người. Anh Bartimê, ngay khi nghe lời gọi của Đức Giêsu, đã vứt bỏ chiếc áo choàng của mình – vật gắn liền với cuộc sống thường ngày của anh. Hành động ấy không chỉ là một cử chỉ vật chất, nhưng còn mang ý nghĩa biểu tượng của một sự từ bỏ để bước vào một hành trình mới. Như thể từ đây, anh được mặc lấy một “tấm áo mới”, tấm áo mang tên Đức Giêsu, nhờ đó con người mù tối của anh được khai mở và bước vào ánh sáng của sự sống.
Thánh Phanxicô Assisi cũng đã trải qua một kinh nghiệm tương tự. Khi nhận ra rằng mình chỉ có một người Cha duy nhất ở trên trời, ngài đã dứt khoát từ bỏ tất cả để bước vào con đường nghèo khó và thanh bần. Đó không phải là sự từ bỏ mang tính tiêu cực, nhưng là một lựa chọn tích cực nhằm mở ra một tương quan sâu xa hơn với Thiên Chúa.
Từ kinh nghiệm ấy, mỗi người chúng ta cũng được mời gọi chú tâm lắng nghe Lời Chúa, bởi chính Lời ấy có thể biến đổi con người từ bên trong và làm cho chúng ta trở nên một con người mới. Trong Luật Không Sắc Chỉ, thánh Phanxicô đã khuyên anh em hãy thực sự hoán cải, đặc biệt trong lời nói và cách cư xử với nhau trong huynh đệ đoàn. Ngài mời gọi anh em biết giữ thinh lặng khi cần thiết, tránh tranh luận vô ích, sống khiêm tốn và yêu thương nhau như luật Chúa dạy. Từ thuở ban đầu, thánh nhân cũng nhắc nhở anh em tránh càm ràm, nói xấu hay xét đoán người khác, nhưng hãy biết tha thứ cho nhau và sống trong tinh thần khiêm nhường[4].
Hành trình hoán cải trong Mùa Chay có lẽ phải bắt đầu từ những bước đi nhỏ bé nhất, từ chính suy nghĩ cho đến hành động cụ thể. Một trong những hình thức ăn chay mà Đức Thánh Cha đặc biệt nhấn mạnh trong năm nay là “ăn chay lời nói”[5]. Tuy nhiên, con đường ấy không hề dễ dàng. Nó đòi hỏi con người phải từ bỏ rất nhiều thói quen đã ăn sâu trong đời sống của mình. Việc cắt đứt những thói quen ấy không thể diễn ra trong một sớm một chiều, nhưng là cả một hành trình dài của sự kiên trì và trung tín.
Chính đời sống của thánh Phanxicô Assisi trở thành một tấm gương soi sáng cho hành trình này. Ngài nhắc nhở rằng con người cần luôn ý thức rằng: “mình chẳng có gì ngoài trừ nết xấu và tội lỗi”[6]. Khi nhận ra sự giới hạn của bản thân, con người sẽ biết khiêm tốn nài xin ơn trợ giúp của Thiên Chúa. Vì thế, hành trình hoán cải đòi hỏi con người phải liên lỉ cầu nguyện, kiên trì thực hành những việc từ bỏ nhỏ bé, và trung tín trong những hành động tưởng chừng rất đơn giản của đời sống hằng ngày. Trong bối cảnh Hội Thánh đang sống Năm Thánh Phanxicô, gương sống của vị thánh nghèo Assisi càng trở nên một lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng việc hoán cải đích thực luôn bắt đầu từ những điều rất nhỏ bé nhưng được thực hiện với một trái tim khiêm tốn và tín thác nơi Thiên Chúa.
Mùa Chay, theo nghĩa đó, trở thành một cơ hội quý giá để mỗi người nhìn lại đời sống Kitô hữu của mình: nhìn lại lối sống, cách suy nghĩ và cách hành xử của bản thân. Hơn thế nữa, đây còn là thời gian đặc biệt giúp con người ngày càng nhận ra khuôn mặt và tình yêu của Thiên Chúa một cách rõ nét hơn. Từ sự nhận ra ấy, con người được mời gọi quay trở về với Ngài, tái lập lại mối tương quan đã bị tổn thương, để nhờ đó được giao hòa với Chúa Cha và với tha nhân.
Nguyện xin Thiên Chúa Ba Ngôi luôn đoái nhìn đến chúng con với ánh mắt đầy lòng thương xót, để trong hành trình Mùa Chay này, chúng con biết khiêm tốn hoán cải, can đảm từ bỏ “chiếc áo cũ” của những thói quen và tội lỗi, hầu mặc lấy con người mới trong Đức Kitô và sống tình yêu của Ngài giữa đời.
Tác giả: J.B TUYÊN TRẦN, OFMConv.
Sứ điệp Mùa Chay năm 2026 mà Đức Thánh Cha Lêô XIV công bố không chỉ mang chiều kích Thần học hay Phụng vụ, nhưng còn là một lời mời gọi hoán cải thiết thực. Hoán cải, theo nghĩa sâu xa của nó, không đơn thuần là việc quay nhìn lại quá khứ với tâm trạng buồn bã hay hối tiếc, rồi sau đó lại tiếp tục lặp lại những thói quen cũ. Trái lại, đó trước hết là một hành vi dừng lại để con người nhận diện lại chính mình, nhận ra bản chất đích thực của đời sống và từ đó can đảm bước sang một con đường mới — con đường tốt lành hơn, thánh thiện hơn và ngày càng trở nên giống Đức Kitô hơn.
Qua sứ điệp ấy, Đức Thánh Cha mời gọi các tín hữu không chỉ hoán cải nơi những biểu hiện bên ngoài, nhưng còn trong chính những điều nhỏ bé của đời sống thường ngày. Chính những điều tưởng chừng rất nhỏ ấy lại có thể gây tổn thương sâu xa trong các tương quan giữa con người với nhau. Ngài nhắc đến những thực tại rất cụ thể: “những lời nói cay nghiệt, những xét đoán vội vàng, việc nói xấu người vắng mặt không thể tự bảo vệ mình, và những lời vu khống”. Thay vào đó, con người được mời gọi học cách cân nhắc lời nói và nuôi dưỡng sự hiền hòa trong gia đình, giữa bạn bè, nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong các cuộc tranh luận, trên các phương tiện truyền thông, cũng như trong chính các cộng đoàn Kitô hữu”[2]. Khi con người biết thanh luyện lời nói của mình, những lời thù hận sẽ dần nhường chỗ cho những lời mang lại hy vọng và bình an. Lời mời gọi ấy nhắc nhở rằng hành trình hoán cải không thể dừng lại ở việc nhận ra những khuyết điểm của bản thân, nhưng còn đòi hỏi một bước đi tích cực hơn: thay thế điều xấu bằng điều thiện và điều chỉnh hướng đi của đời mình theo một chiều kích thánh thiện hơn.
Trong chiều kích ấy, mỗi người Kitô hữu được mời gọi bước theo gương của anh mù Bartimê[3] mà Tin Mừng theo thánh Máccô thuật lại, và gần gũi hơn nữa là kinh nghiệm của thánh Phanxicô Assisi. Khi gặp được Đức Giêsu, nguồn sống đích thực của đời mình, con người cần can đảm từ bỏ những gì đang trói buộc và cản trở mình tiến đến với Người. Anh Bartimê, ngay khi nghe lời gọi của Đức Giêsu, đã vứt bỏ chiếc áo choàng của mình – vật gắn liền với cuộc sống thường ngày của anh. Hành động ấy không chỉ là một cử chỉ vật chất, nhưng còn mang ý nghĩa biểu tượng của một sự từ bỏ để bước vào một hành trình mới. Như thể từ đây, anh được mặc lấy một “tấm áo mới”, tấm áo mang tên Đức Giêsu, nhờ đó con người mù tối của anh được khai mở và bước vào ánh sáng của sự sống.
Thánh Phanxicô Assisi cũng đã trải qua một kinh nghiệm tương tự. Khi nhận ra rằng mình chỉ có một người Cha duy nhất ở trên trời, ngài đã dứt khoát từ bỏ tất cả để bước vào con đường nghèo khó và thanh bần. Đó không phải là sự từ bỏ mang tính tiêu cực, nhưng là một lựa chọn tích cực nhằm mở ra một tương quan sâu xa hơn với Thiên Chúa.
Từ kinh nghiệm ấy, mỗi người chúng ta cũng được mời gọi chú tâm lắng nghe Lời Chúa, bởi chính Lời ấy có thể biến đổi con người từ bên trong và làm cho chúng ta trở nên một con người mới. Trong Luật Không Sắc Chỉ, thánh Phanxicô đã khuyên anh em hãy thực sự hoán cải, đặc biệt trong lời nói và cách cư xử với nhau trong huynh đệ đoàn. Ngài mời gọi anh em biết giữ thinh lặng khi cần thiết, tránh tranh luận vô ích, sống khiêm tốn và yêu thương nhau như luật Chúa dạy. Từ thuở ban đầu, thánh nhân cũng nhắc nhở anh em tránh càm ràm, nói xấu hay xét đoán người khác, nhưng hãy biết tha thứ cho nhau và sống trong tinh thần khiêm nhường[4].
Hành trình hoán cải trong Mùa Chay có lẽ phải bắt đầu từ những bước đi nhỏ bé nhất, từ chính suy nghĩ cho đến hành động cụ thể. Một trong những hình thức ăn chay mà Đức Thánh Cha đặc biệt nhấn mạnh trong năm nay là “ăn chay lời nói”[5]. Tuy nhiên, con đường ấy không hề dễ dàng. Nó đòi hỏi con người phải từ bỏ rất nhiều thói quen đã ăn sâu trong đời sống của mình. Việc cắt đứt những thói quen ấy không thể diễn ra trong một sớm một chiều, nhưng là cả một hành trình dài của sự kiên trì và trung tín.
Chính đời sống của thánh Phanxicô Assisi trở thành một tấm gương soi sáng cho hành trình này. Ngài nhắc nhở rằng con người cần luôn ý thức rằng: “mình chẳng có gì ngoài trừ nết xấu và tội lỗi”[6]. Khi nhận ra sự giới hạn của bản thân, con người sẽ biết khiêm tốn nài xin ơn trợ giúp của Thiên Chúa. Vì thế, hành trình hoán cải đòi hỏi con người phải liên lỉ cầu nguyện, kiên trì thực hành những việc từ bỏ nhỏ bé, và trung tín trong những hành động tưởng chừng rất đơn giản của đời sống hằng ngày. Trong bối cảnh Hội Thánh đang sống Năm Thánh Phanxicô, gương sống của vị thánh nghèo Assisi càng trở nên một lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng việc hoán cải đích thực luôn bắt đầu từ những điều rất nhỏ bé nhưng được thực hiện với một trái tim khiêm tốn và tín thác nơi Thiên Chúa.
Mùa Chay, theo nghĩa đó, trở thành một cơ hội quý giá để mỗi người nhìn lại đời sống Kitô hữu của mình: nhìn lại lối sống, cách suy nghĩ và cách hành xử của bản thân. Hơn thế nữa, đây còn là thời gian đặc biệt giúp con người ngày càng nhận ra khuôn mặt và tình yêu của Thiên Chúa một cách rõ nét hơn. Từ sự nhận ra ấy, con người được mời gọi quay trở về với Ngài, tái lập lại mối tương quan đã bị tổn thương, để nhờ đó được giao hòa với Chúa Cha và với tha nhân.
Nguyện xin Thiên Chúa Ba Ngôi luôn đoái nhìn đến chúng con với ánh mắt đầy lòng thương xót, để trong hành trình Mùa Chay này, chúng con biết khiêm tốn hoán cải, can đảm từ bỏ “chiếc áo cũ” của những thói quen và tội lỗi, hầu mặc lấy con người mới trong Đức Kitô và sống tình yêu của Ngài giữa đời.
Tác giả: J.B TUYÊN TRẦN, OFMConv.
.jpeg "THÁNH PHAN-XI-CÔ VÀ LỜI MỜI GỌI SÁM HỐI")
.jpg "SUY TƯ - CẢM NGHIỆM MÙA CHAY")
